E-sport w zakładach bukmacherskich

Wraz z rozwojem technologicznym i cywilizacyjnym ludzkości, powstaje wiele nowych dziedzin. Często takich, o których nie pisali nawet twórcy powieści Sci-Fi. Jedną z nich mogą być sporty elektroniczne, czyli e-sport. Branża e-sportowa od lat odnotowuje ogromny wzrost popularności, który wyrażony jest w stale rosnącej liczbie widzów oraz coraz wyższych przychodach. Wielkie marki widząc potencjał marketingowy rynku e-sportowego, coraz chętniej inwestują w niego swoje środki.

Ponadto e-sport budzi wiele kontrowersji. Wraz z rosnącą popularnością sportów elektronicznych, coraz częściej można spotkać podzielone opinie na temat zasadności postrzegania jej jako pełnoprawnej dyscypliny sportowej. Wielu ludzi zastanawia się, jak to jest możliwe, że gry komputerowe mogą być tak intrygujące i dostarczać rozrywki z samego ich oglądania. Czy jest to jedynie substytut sportów tradycyjnych, a może przyszłość, która wchodzi w nasze życie wielkimi krokami.

W tym artykule postaram się dokonać analizy rynku e-sportowego na podstawie dostępnych danych statystycznych. Na wstępie jednak warto odpowiedź sobie na pytanie: od czego się to wszystko zaczęło?

Historia e-sportu

Jeszcze nie tak dawno “e-sport” brzmiał w Polsce bardzo egzotycznie, a sama dyscyplina kojarzyła się raczej z państwami Azji. Jednak kolebki e-sportu należy szukać znacznie bliżej znanej nam kultury. Okazuje się, że pierwsze w historii kompetycje e-sportowe rozegrano w USA, na terenie Uniwersytetu Standford, w 1972 roku. Uczestnicy tamtejszych potyczek swoje umiejętności testowali w grze o nazwie Spacewar wyprodukowanej w 1961 roku. Zasady rozgrywki były proste – gracz wcielał się w pilota statku kosmicznego a jego zadaniem, było zestrzelenie statku przeciwnika.

Jednakże dopiero 9 lat później, w 1981 roku miało miejsce wydarzenie, które wyryło się głęboko w sercach fanów gier i jest uznawane za pierwsze zawody e-sportowe o tak dużej skali. Wówczas, w USA, firma Atari zorganizowała „The Space Invaders Championship”. Był to turniej, w którym gracze rywalizowali w grze The Space Invaders, a ich zadaniem było osiągnięcie jak najwyższego wyniku. Wydarzenie to przyciągnęło blisko 10 tysięcy graczy z całego kraju.

The Space Invaders Championship E-sport class=
Źródło: reddit.com

E-sport w liczbach

Sporty elektroniczne na przestrzeni ostatnich kilku lat zyskały wiele na popularności. Niewątpliwy wpływ na taki stan rzeczy miały ogólna dostępność do komputerów i konsol oraz dostęp do szybkiego internetu. Pokolenie Z, które wychowało się na grach, dzisiaj zaczyna uwydatniać swoje potrzeby rynkowe. Jedną z nich są kompetycje w grach online. W związku z tym widzów rozgrywek e-sportowych wciąż przybywa.

Oglądalność e-sportu

Wyniki oglądalności spotkań e-sportowych na przestrzeni lat 2018-2023.

Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki oglądalności poczynań e-sportowych w latach 2018-2023. Zaznaczyć trzeba, że rok 2023 ujęty został jako przewidywania co do wielkości zainteresowania widzów tą dyscypliną.

E-sport - legalne zakłady
Źródło: Statista.com

Widzów podzielono na dwie kategorie – entuzjastów sportów elektronicznych (kolor niebieski) – czyli takich, którzy systematycznie oglądają potyczki e-sportowe. A także na widzów okazjonalnych. Jak widać, na przestrzeni lat liczba widzów wzrastała i zgodnie z oczekiwaniami ma wzrosnąć do poziomu 646 milionów widzów w roku 2023. Co ciekawe, można zaobserwować szybsze tempo wzrostu widzów okazjonalnych w stosunku do entuzjastów. Może to być podstawą daleko idących wniosków jakoby e-sport, był odpowiedni dla szerszej gamy widzów.

Jednakże dane same w sobie niewiele nam ukażą, jeśli ich odpowiednio nie zestawimy. Zatem w celu uzyskania dokładniejszej perspektywy odnośnie do popularności sportów elektronicznych, wyniki porównano z popularnością 10 najchętniej oglądanych dyscyplin sportów tradycyjnych.

Dyscyplina sportowaSzacowana liczba widzów w 2020 roku
1.Piłka nożna3,5 mld
2.Krykiet2,5 mld
3.Koszykówka2,2 mld
4.Hokej na trawie2 mld
5.Tenis ziemny1 mld
6.Siatkówka900 mln
7.Tenis stołowy850 mln
8.Baseball500 mln
9.E-sport495 mln
9.Futbol amerykański410 mln
10.Golf390 mln
10 najchętniej oglądanych dyscyplin sportów tradycyjnych

Zgodnie z oczekiwaniami, w 2020 roku e-sport ma przyciągnąć przed ekrany 495 milionów osób. Taki wynik zapewniłby sportom elektronicznym 9. lokatę tego zestawienia, pokonując takie dyscypliny jak golf czy futbol amerykański. Niewiele, bo jedynie 5 milionów, dzieliłoby go od 8. miejsca rankingu, które zajmuje baseball. Zatem gdyby traktować e-sport jako pełnoprawną dyscyplinę sportów tradycyjnych, z pewnością zająłby miejsce w pierwszej dziesiątce najpopularniejszych sportów świata.

Biorąc na wzgląd, iż e-sport jest stosunkowo młodą dyscypliną, rozsądnym byłoby zakładać, iż z upływem czasu będzie on zajmował coraz to wyższe lokaty wyżej podanego rankingu.

Przychody z rynku e-sportowego

Wraz z rozwojem branży e-sportowej wzrastają także przychody z tego rynku. Jak wynika z dostępnych danych, w 2020 roku przychody z ogólnoświatowego rynku e-sportowego mają wynieść 1059,3 milionów dolarów. W 2023 roku przewiduje się wzrost w porównaniu z rokiem bieżącym o ponad 500 milionów dolarów i końcowy przychód ma wynieść prawie 1,6 miliarda dolarów amerykańskich.

Przychody z rynku e-sportowego na przestrzeni lat 2018-2023

Przychody z rynku e-sportowego
Źródło: Statista.com

Skąd jednak pochodzą te pieniądze?

Jak już ustalono, przychody z rynku e-sportowego na rok 2020, mają wynosić ponad 1 miliard dolarów amerykańskich. Warto zwrócić uwagę, iż lwią część tego tortu stanowią pieniądze od sponsorów (58% ogólnych przychodów). Nie bez przyczyny uważa się, że e-sport jest dziedziną, w którą obecnie głównie się inwestuje, by w późniejszym okresie móc zbierać owoce tych działań.

Przychody z rynku e-sportowego w 2020 roku według segmentów

Przychody z rynku e-sportowego w 2020
Źródło: Statista.com

Skoro wiemy już, że e-sport prosperuje dobrze głównie za sprawą sponsorów, odpowiedzmy sobie na kolejne pytanie – jakie branże inwestują w e-sport.

Sponsoring w e-sporcie

Okazuje się, że markami, które głównie inwestują w e-sport, są te związane z dobrami konsumpcyjnymi, technologią oraz odzieżą. Łącznie wydatki sponsorów z tych branż stanowią aż 65% wydatków sponsorskich ogółem.

Wydatki sponsorskie na e-sport według branż w 2019 roku

esport - sponsoring
Źródło: Statista.com

Uzasadnieniem wysokich udziałów sponsorskich pochodzących od firm związanych z dobrami konsumpcyjnymi, może być fakt, iż dzisiejsza młodzież nie ogląda telewizji, nie czyta gazet oraz rzadko kiedy słucha radia. W związku z powyższym marki szukają nowych mediów poprzez które mogą dotrzeć do potencjalnych klientów. Rozgrywki e-sportowe mogą być odpowiednim miejscem na kampanie marketingowe.

Wysoki udział branży technologicznej w rynku e-sportowym ma niewątpliwy wpływ na rozwój akcesoriów dedykowanych do kompetycji e-sportowych. Nie trzeba śledzić rynku e-sportowego, by zauważyć, że w najpopularniejszych sieciach sklepów oferujących sprzęty elektroniczne, znajdziemy specjalnie oddzielone działy skierowane do graczy.

E-sport transmisje live

W e-sporcie podobnie jak w dyscyplinach sportów tradycyjnych, fani, utożsamiają umiejętności poszczególnych zawodników ze sprzętem, jakim się posługują. Zatem skłonni są wydać spore pieniądze, żeby zwiększyć swoje umiejętności (np. poprzez zakup myszki z lepszym sensorem, klawiatury mechanicznej, czy monitora o wysokiej częstotliwości odświeżania). Segment technologiczny zdecydowanie odnalazł niszę rynkową, którą stara się zaspokoić.

Wróćmy jednak na chwilę do historii sportów elektronicznych. Jak wiemy pierwsze kompetycje e-sportowe, rozegrano w USA w 1981 roku (The Space Invaders Championship). Czy kolebka e-sportu, jaką niewątpliwie są Stany Zjednoczone, jest realnym beneficjentem rynku e-sportowego prawie 30 lat później?

Udział w światowych przychodach z e-sportu według regionu w 2019 roku

Udział w światowych przychodach z e-sport
Źródło: Statista.com

Jak wynika z załączonego wykresu, Ameryka Północna, na której kontynencie leżą Stany Zjednoczone, w 2019 osiągnęła 37% udziałów w przychodach z rynku e-sportowego. Jest to wynik, którego kolebka sportów elektronicznych nie może się powstydzić. Kraje Azji (Chiny oraz Korea Płd.), tak często kojarzone ze sportami elektronicznymi, w 2019 roku łącznie stanowiły 25% przychodów rynku sportów elektronicznych.

Ktoś jednak ten rynek musi napędzać – innymi słowy, żeby istniał rynek e-sportowy, muszą istnieć zawodnicy.

Gracze profesjonalni – czyli kiedy e-sport przestaje być tylko zabawą

Zarabianie z grania w gry może kojarzyć się z czymś wyjątkowo przyjemnym i mało angażującym. Prawda jest jednak nieco inna.

Po pierwsze należy zaznaczyć, że grafik zawodników e-sportowych nie należy do sztywnych. W związku, z czym może się on różnić w zależności od podejmowanych danego dnia czynności (inaczej będzie wyglądał dzień, w którym drużyna rozgrywa tak zwane oficjalne spotkania, inaczej też będzie miał się harmonogram dnia, w którym przewidywany jest wyjazd na zawody). Suma summarum zawodnicy nie rzadko pracują 6-7 dni w tygodniu.

Treningi profesjonalnych graczy e-sportowych

Organizacje szczególny nacisk kładą na trening formacji. Dlatego też nieodłącznym elementem dnia każdego zawodnika jest podnoszenie swoich umiejętności. Wyróżniane są dwie formy treningu – indywidualny oraz zespołowy. W grafiku dziennym czas na trening zamyka się w przedziale od 5 do nawet 12 godzin. Z czego na trening indywidualny gracze poświęcają średnio od 2 do 3 godzin. Pozostały czas przeznaczony jest na trening zespołowy. Podczas dnia treningowego formacje m.in. obmyślają oraz ćwiczą taktyki, analizują popełniane w przeszłości błędy, analizują grę potencjalnego przeciwnika, grają spotkania sparringowe, a także ćwiczą komunikację.

E-sport u bukmacherów

W dniach, w których formacje rozgrywają spotkania o stawkę (nawet kilka spotkań w ciągu dnia), trening sprowadza się jedynie do tak zwanej „rozgrzewki” przed spotkaniem. Zawodnicy muszą jednak odpowiednio przygotować się mentalnie do takich potyczek, gdyż gra na najwyższym poziomie wymaga wysokiej koncentracji. Zawodnik e-sportowy musi utrzymać pełne skupienie przez co najmniej 3 godziny – bo tyle przeciętnie trwają spotkania finałowe rozgrywane w formacie BO3 (best of 3).

Życie zawodowego gracza poza turniejami

Po większych turniejach zawodnicy otrzymują kilka dni wolnych od pracy. Jednakże ci, którzy cieszą się większą popularnością, często takie dni spędzają na obcowaniu ze swoimi fanami. Najczęściej wówczas prowadzą transmisje na żywo na platformach streamingowych bądź kontaktują się poprzez media społecznościowe.

Przez ten cały czas zawodnicy narażeni są na różne kontuzje, w tym: kręgosłupa, nadgarstka, a nawet zmęczenie psychiczne. Dlatego też wiele topowych organizacji zatrudnia dietetyków, psychologów czy fizjoterapeutów, którzy są do codziennej dyspozycji zawodników. Ludzie Ci mają z jednej strony przeciwdziałać wystąpieniu potencjalnych komplikacji, ale także optymalizować formę zawodników.

E-sport zakłady bukmacherskie

Z rolą zawodnika e-sportowego wiąże się również wiele podróży. Mogą one nieść za sobą wiele pozytywnych doświadczeń. Z drugiej strony, częste wyjazdy mogą negatywnie wpływać na relacje rodzinne czy partnerskie graczy.

Jak ukazano wcześniej, firmy sponsorskie cechują się znacznymi udziałami w przychodach z rynku e-sportowego. Z tego powodu część czasu zawodnicy poświęcają na uregulowanie partnerskich zobowiązań. Gracze często wykorzystywani są w reklamach marki, która ich finansuje. Jednym z większych wydarzeń w komercyjnym posłużeniu się wizerunkiem gracza e-sportowego do celów reklamowych jest historia Jarosława „Pashy” Jarząbkowskiego. Ówczesny zawodnik formacji Virtus.pro wystąpił w reklamie rosyjskiego Media Expert. Innym przykładem może być Olof „olofmeister” Kajbjer, który wystąpił w spocie promującym jogurt.

Jak widać praca profesjonalnego gracza, to mało przyjemności i jeszcze więcej pracy. W związku z tym, czy warto poświęcać swoje życie dla gier? Czy to się opłaca?

Ile zarabiają zawodowi gracze w e-sporcie?

Otóż, jak pokazują statystyki, gracze e-sportowi zarabiają kwoty, o których przeciętny pracownik biurowy może co najwyżej pomarzyć. Wszyscy, spośród 10 najbogatszych zawodników sportów elektronicznych związani są z grą Dota 2. Najwięcej w historii, bo prawie 7 mln dolarów zarobił Johan „N0tail” Sundstein. Nieco mniejszym, bo zarobkiem oscylującym wokół 6,5 mln dolarów, mógł pochwalić się Jesse „JerAx” Vainikka. Ostatnie, bo 10. miejsce rankingu, zajął Lasse „Matumbaman” Urpalainen i zarobił 3,63 mln dolarów.

Wiodący zawodnicy e-sportowi według ogólnych zarobków w 2020 roku

zawodnicy e-sportowi
Źródło: Statista.com

Turnieje i pule nagród

Każda z dyscyplin e-sportowych posiada jeden, najbardziej prestiżowy turniej. W przypadku Counter Strike: Global Offensive są to turnieje rangi major, których pula nagród sięga miliona dolarów. Dla League of Legends są to turnieje World Championship, natomiast dla Dota 2 są to turnieje The International.

W przypadku CS:GO sam udział w turnieju rangi major gwarantuje zawodnikom udział w zysku, z emitowanych przez producenta gry naklejek-autografów. Naklejki te sprzedawane są za pośrednictwem rynku Steam. Na turniej można dostać się poprzez przejście przez otwarte kwalifikacje lub za sprawą bezpośredniego zaproszenia od organizatora kompetycji. Na turniejach rangi Major organizacje walczą przede wszystkim o prestiż i wysokie nagrody związane ze zwyciężeniem w turnieju. Drużyna, która stanie na najwyższym podium zabiera do domu $500 000, za drugie miejsce przyznawane jest $150 000.

Rekordowe pule nagród osiągane są w przypadku turniejów z gry Dota 2. Wszystko to dzięki organizatorom eventu oraz społeczności gry. Otóż firma Valve, która jest twórcą gry, przeznacza na turniej określoną kwotę (w roku 2019 była to równowartość 1,6 miliona dolarów), natomiast pozostała część całkowitej puli pochodzi od społeczności gry. Gracze mają możliwość zakupu DLC do gry (tzw. Battle Pass), z którego 25% sumy z przychodów wchodzi do ogólnej puli nagród turnieju. Nagroda za pierwsze miejsce turnieju jest równowartością 45,5% z ogólnej puli nagród, drugie miejsce otrzymuje 13% natomiast dla trzeciego miejsca, przewidziano 9% z całkowitej kwoty. W ten sposób, w 2019 roku zwycięzca turnieju The International (OG esports) zgarnął ponad 15 mln dolarów. Aby wziąć udział w turnieju, należy przejść przez otwarte kwalifikacje bądź uzyskać zaproszenie od organizatora eventu.

Poniżej przedstawiono ranking turniejów e-sportowych rozegranych do 2019 roku, ze względu na pulę nagród.

Turnieje e-sportowe
Źródło: Statista.com

Transmisje rozgrywek e-sportowych

Podobnie jak w przypadku sportów tradycyjnych, finały potyczek e-sportowych rozgrywane są w miejscach, które umożliwiają większej widowni czerpanie radości, z szansy dopingowania swoich ulubionych zawodników na żywo. Jako że rozgrywki e-sportowe odbywają się w różnych, niekiedy bardzo oddalonych od siebie miejscach na naszym globie – trudnym staje się uczestniczenie we wszystkich eventach osobiście.

Naprzeciw wychodzą platformy streamingowe, które prowadzą transmisje z takowych spotkań (np. Twitch.tv). Ostatnimi czasy również telewizja zainteresowała się dużym popytem na e-sport, w rezultacie czego wykupiła prawa do transmisji turniejów. Przykładem kanałów telewizyjnych, które transmitują rozgrywki e-sportowe, są: SkySports, FOX Sports, Polsat Games, Ginx, E-SportTV, TVP Sport, a także Gametoon.

Skoro telewizja zainwestowała pieniądze w e-sport, to intuicyjnym jest zapytać – jak wysoką oglądalnością cechują się turnieje e-sportowe.

Jak wynika z dostępnych danych, które ukazują najchętniej oglądane turnieje e-sportowe do 2018 roku, największą liczbą widzów mógł pochwalić się turniej Mid-Season Invitational (rozgrywki League of Legends). Event ten przyciągnął przed ekrany 60 milionów widzów. Drugie miejsce zajął turniej, który w 2017 roku odbył się na południu Polski – w Katowicach (Intel Extreme Masters Katowice 2017). Cieszył się on oglądalnością na poziomie 46 milionów widzów. Pomimo faktu, iż turnieje gry Dota 2 charakteryzują się bardzo wysokimi pulami nagród, to w zestawieniu 15 najchętniej oglądanych turniejów, zajęły dopiero 13. pozycję (The International 2014).

Najchętniej oglądane turnieje e-sportowe do 2018 roku

Najpopularniejsze turnieje
Źródło: Statista.com

E-sport fanbase

W sportach elektronicznych możemy spotkać się z organizacjami e-sportowymi. Organizacje te są czymś na wzór klubów sportowych, które wiążą kontraktem zawodników. W zamian oferują graczom stabilizacje poprzez wypłacane pensje, zapewniają zaplecze treningowe, prowadzą kampanie marketingowe, oferują dostęp do psychologów, dietetyków czy fizjoterapeutów oraz pokrywają wszystkie koszty związane z uczestnictwem w turniejach. Pokusiliśmy się sprawdzić, jaką popularnością cieszą się poszczególne organizacje. Fanbase oceniliśmy na podstawie ilości polubień klikniętych na fanpage tychże organizacji, na facebooku (wyniki zestawiono poniżej).

Organizacją e-sportową, która mogła cieszyć się największą liczbą fanów, była ta o nazwie Fnatic (ok. 2,5 mln polubień). Taki stan rzeczy nie powinien nikogo dziwić, gdyż dywizje CS:GO oraz LoL tej organizacji osiągały liczne sukcesy na arenie międzynarodowej. Co ciekawe, jeśli mielibyśmy porównać popularność organizacji Fnatic, z którąś z drużyn Bundesligi (piłka nożna), to byłoby jej najbliżej do FC Schalke 04 (ok. 2,8 mln polubień).

Liczba fanów poszczególnych organizacji e-sportowych na Facebooku w 2020 roku

Liczba fanów organizacji e-sport

Jak ukazano w powyższej analizie, e-sport po prawie 30 latach od pamiętnego turnieju „The Space Invaders Championship” ma się wyśmienicie. Jestem skłonny stwierdzić, iż nikt wówczas nie spodziewał się, do jakich rozmiarów może urosnąć rynek związany ze sportami elektronicznymi. Dzisiejszy e-sport to nie tylko granie w gry, to także profesjonalne podejście do potyczek, wielki rynek oraz rzesza fanów. Działania organizacji e-sportowych można porównać do tych związanych ze sportami tradycyjnymi. W końcu coraz częściej, osobistości związane ze sportami tradycyjnymi próbują swoich sił na rynku sportów elektronicznych. Przykładem może być były współwłaściciel Legii Warszawa, który swoje środki zainwestował w e-sportową formację AGO Gaming.

E-sport jako dyscyplina może być dobrym substytutem dla sportów tradycyjnych, szczególnie jeśli mówimy o nim z perspektywy zawodnika. Dobrym przykładem może być przypadek Olofa „olofmeistera” Kajbjera, który w wyniku kontuzji zmuszony był zaprzestać uprawiania piłki nożnej. Jako że w każdym sportowcu drzemie potrzeba rywalizowania, Olof szybko uzupełnił tę lukę, odnajdując możliwość konkurowania w grach. Decyzja ta przyczyniła się do jego prężnego rozwoju na ścieżce zawodnika e-sportowego. Należy dodać, że nie jest to odosobniony przypadek. W związku z tym, zarówno sporty tradycyjne, jak i te elektroniczne zdają się posiadać wspólny mianownik, którym jest aspekt rywalizacji.

Najlepsze oferty bukmacherów na zakłady e-sport

E-sport to dziedzina sportowa, która zyskuje coraz większą popularność także w zakładach bukmacherskich.

BukmacherDyscypliny na e-sporty
1.LV BETCS: GO, DoTA 2, LoL, Hearthstone, Starcraft 2, Overwatch
2.TOTALbetCS: GO, Lol, DoTa 2, Overwatch, Starcraft, Rainbow Six, Heroes of the Storm, King of Glory czy Rocket League
3.FortunaCS : GO, LoL, DoTa 2, Starcraft 2, Rainbow Six, World of Warcraf
4.STSCS : GO, LoL, DoTa 2, Overwatch, Rocket League, Starcraft Broodwar, Starcraft 2, Rainbow Six, World of Warcraft
5.PZBUK CS : GO, LoL, DoTA 2, Overwatcha, Rainbow Six, Rocket League, Starcraft: Broodwar, Starcraft 2
Top 5 ofert bukmacherów na e-sport

Na liście najlepszych bukmacherów, u których warto obstawiać e-sport znalazł się LVBET oraz TOTALbet. Oboje bukmacherzy prezentują bardzo atrakcyjną ofertę dla graczy zarówno pod względem liczby dyscyplin, jak i rynków zdarzeń. Bardzo dobre warunki proponuje swoim graczom także bukmacher PZBuk, który proponuje jedne z najbardziej korzystnych kursów na e-sport.

Wśród najlepszych legalnych bukmacherów w kategorii e-sport na pewno nie można pominąć Fortuny i STS. Jako, że są to wiodące zakłady bukmacherskie na polskim rynku, także oferta zakładów na e-sport jest warta rozpatrzenia.